Systemisch werken brengt verborgen patronen en loyaliteiten in kaart die de samenwerking en besluitvorming beïnvloeden. Hieronder vier praktijkvoorbeelden waarin deze aanpak tastbare resultaten opleverde.
1. Generatiewissel bij een familiebedrijf
Situatie
Een familiebedrijf staat op het punt om over te dragen van tweede naar derde generatie. Vastgeroeste onderlinge verhoudingen en onuitgesproken verwachtingen remmen de soepele overdracht.
Interventie
Door middel van een familiestamboom (genogram) en organisatorische constellaties werden rollen, verdrongen emoties en onbewuste loyaliteiten zichtbaar gemaakt.
Resultaat
Het familiebestuur kreeg helder welke verwachtingen elk familielid onbewust meedroeg. Nieuwe afspraken over rolverdeling en communicatie gaven ruimte voor een succesvolle overgang en versterkten de familieband.
2. Fusie van twee bedrijven
Een fusie is altijd spannend, want ieder bedrijf kent zijn eigen cultuur, ongeschreven regels en omgangsvormen. Bij een samenvoeging van twee bedrijven is het ook van belang om te onderkennen of dit daadwerkelijk een fusie is van gelijke partijen of is het een overname van een van de partijen.
Situatie
Twee organisaties met een verschillende bedrijfscultuur fuseren. De medewerkers toonden wantrouwen en ‘wij-zij’-denken stond samenwerking in de weg.
Interventie
Een reeks workshops met representanten uit beide organisaties visualiseerde tegenstellingen en gemeenschappelijke waarden. Loyaliteitslijnen en geschiedenis van beide bedrijven werden in groepsopstellingen belicht.
Resultaat
Door gedeelde waarden expliciet te maken en oude rivaliteiten te erkennen, ontstond een nieuw ‘wij-gevoel’. De integratie verliep vlotter, met een hogere mate van samenwerking en innovatie.
3. Afdeling in reorganisatie
Situatie
Een gemeentelijke dienst moest bezuinigingen doorvoeren, waardoor functies versmolten en onduidelijkheid ontstond over verantwoordelijkheden.
Interventie
Een systemisch onderzoek bracht onuitgesproken angst voor baanverlies, loyaliteit richting oude managers en verborgen conflicten aan het licht. Met behulp van team-opstellingen werd de nieuwe structuur ‘geoefend’.
Resultaat
Teams voelden zich gehoord, sloten oude wonden en omarmden vervolgens de nieuwe rolverdeling. De reorganisatie kreeg draagvlak, en interne doorlooptijden verminderden.
4. ICT-leiderschapsteam in snelle groeiperiode
Situatie
De IT-afdeling groeit explosief, maar beslissingen blijven vastzitten doordat de vier teamleiders elkaar wederzijds ontwijken in complexe dossiers.
Interventie
Door individuele en groepsopstellingen werd zichtbaar dat elke leider onbewust loyaal bleef aan de ‘oude architectuur’ uit de beginfase van het bedrijf. Die loyaliteit blokkeerde nieuwe samenwerkingsvormen.
Resultaat
Het team ontwikkelde gezamenlijk een nieuw toekomstbeeld waarin ieder zijn unieke rol erkent en tegelijkertijd openstaat voor andere zienswijzen. Besluitvorming verliep sneller en innovatie kreeg ruimte.
Wat kun je hier zelf mee?
- Breng een klein team samen voor een eerste verkennende constellatiesessie.
- Visualiseer de historie en relaties met een organigram-opstelling.
- Onderken onuitgesproken loyaliteiten en herdefinieer rollen op basis van gedeelde waarden.
- Evalueer na afloop welke patronen doorbroken zijn en plan vervolgacties.
Meer weten over systemisch werken in jouw organisatie?
Ik deel graag cases, methodieken en praktische tools. Denk je dat dit aansluit bij de uitdagingen van jouw team? Laten we sparren over een mogelijke aanpak.
Onderstaande stappen kun je alvast zetten:
- Noteer de actuele kwesties en betrokken partijen.
- Kies één eerste casus om in te brengen tijdens een constellatie.
- Plan een kennismakingsgesprek om concrete vervolgstappen vorm te geven.
Ik kijk ernaar uit om met je mee te denken!